Słownik pojęć

Enzym obecny między innymi w wątrobie i mięśniach. Samodzielny wynik nie wskazuje źródła ewentualnej nieprawidłowości.

Białko obecne w cząstkach transportujących określone lipidy. Wynik interpretuje się w szerszej ocenie ryzyka sercowo naczyniowego.

Związek mogący ograniczać reakcje utleniania. Jego działanie zależy od formy, ilości i całego środowiska biologicznego.

Grupa hormonów steroidowych związanych między innymi z metabolizmem, cechami płciowymi i aktywnością gruczołów łojowych.

Podstawowa jednostka budująca białka. Poszczególne aminokwasy pełnią różne funkcje i nie są wzajemnie wymienne.

Enzym występujący głównie w wątrobie. Wynik ocenia się razem z innymi parametrami i przyczyną wykonania badania.

Główne białko osocza wytwarzane przez wątrobę, uczestniczące między innymi w transporcie substancji i utrzymaniu ciśnienia onkotycznego.

Określenie substancji opisywanej jako wspierająca przystosowanie organizmu do obciążenia. Znaczenie zależy od konkretnego składnika, dawki i bezpieczeństwa.

Grupa składników roślinnych o różnych właściwościach fizjologicznych. Rodzaj, ilość i tolerancja mają znaczenie.

Witamina z grupy B uczestnicząca w pracy enzymów metabolicznych. Wysokie dawki mogą wpływać na wyniki części badań laboratoryjnych.

Stopień i tempo, w jakim składnik może zostać wchłonięty i wykorzystany przez organizm.

Produkt przemian hemoglobiny przetwarzany przez wątrobę. Wynik wymaga rozróżnienia frakcji i kontekstu innych badań.

Łączna ilość głównych białek osocza. Znaczenie wyniku zależy od albuminy, globulin i obrazu klinicznego.

Jedna z populacji krwinek białych uczestnicząca w reakcjach odpornościowych. Wynik ocenia się w rozmazie morfologii.

Zewnętrzna warstwa ochronna skóry ograniczająca utratę wody i kontakt z czynnikami środowiskowymi.

Zespół komórek i struktur oddzielających światło jelita od środowiska wewnętrznego organizmu.

Białkowe cząsteczki sygnałowe uczestniczące w komunikacji między komórkami, w tym w odpowiedzi odpornościowej.

Pierwiastek uczestniczący między innymi w pracy enzymów, odporności i funkcjonowaniu skóry.

Potoczne określenie stężenia glukozy we krwi mierzonego w określonych warunkach.

Białko C reaktywne, którego stężenie może wzrastać w odpowiedzi na stan zapalny, ale nie wskazuje samodzielnie jego przyczyny.

Planowanie pory przyjmowania składników z uwzględnieniem posiłków, innych preparatów i rytmu dnia.

Cholesterol transportowany w cząstkach LDL. Znaczenie wyniku zależy od całego profilu lipidowego i ryzyka klinicznego.

Cholesterol transportowany w cząstkach HDL. Wynik jest częścią lipidogramu i nie powinien być oceniany samodzielnie.

Lipidy stanowiące ważny element warstwy rogowej skóry i jej funkcji barierowej.

Naturalne zmiany określonego parametru w zależności od pory dnia, istotne między innymi przy hormonach.

Opis zaburzonego składu lub funkcji mikrobiomu, który nie stanowi samodzielnej diagnozy.

Określenie ilości, częstości i czasu stosowania substancji. Nie powinno być ustalane wyłącznie na podstawie nazwy produktu.

Neuroprzekaźnik uczestniczący między innymi w regulacji ruchu, motywacji i układu nagrody.

Czasowe wykluczenie określonych produktów w jasno ustalonym celu. Wymaga planu ponownego wprowadzania i oceny ryzyka niedoborów.

Proces rozważania różnych możliwych przyczyn objawów i stopniowego ich rozróżniania przez uprawnionego specjalistę.

Siarczan dehydroepiandrosteronu, hormon nadnerczowy oceniany w określonych wskazaniach i razem z innymi parametrami.

Oksydaza diaminowa, enzym uczestniczący w rozkładzie histaminy, szczególnie w przewodzie pokarmowym.

Proces wykorzystywania informacji zapisanej w genie do wytworzenia funkcjonalnego produktu, na przykład białka.

Grupa hormonów steroidowych uczestnicząca w wielu procesach rozrodczych, metabolicznych i tkankowych.

Hormon steroidowy z grupy estrogenów. Wynik zależy między innymi od płci, wieku i fazy cyklu.

Krwinki czerwone odpowiedzialne przede wszystkim za transport tlenu dzięki zawartej w nich hemoglobinie.

Proces powstawania i dojrzewania krwinek czerwonych, zależny od wielu składników i sygnałów organizmu.

Populacja krwinek białych związana między innymi z reakcjami alergicznymi i odpowiedzią na niektóre pasożyty.

Białko lub cząsteczka przyspieszająca określoną reakcję chemiczną w organizmie.

Minerały występujące w płynach ustrojowych, ważne dla gospodarki wodnej, nerwów i mięśni.

Zdolność tkanki do selektywnej ochrony i wymiany z otoczeniem, istotna między innymi w skórze i jelitach.

Wolna frakcja tyroksyny. Wynik najczęściej ocenia się razem z TSH, objawami i informacją o lekach.

Wolna frakcja trijodotyroniny, hormonu tarczycy. Nie powinna być interpretowana bez wskazania i pozostałych parametrów.

Hormon przysadki uczestniczący w regulacji funkcji rozrodczych. Wynik zależy od wieku, płci i momentu cyklu.

Pierwiastek ważny dla kości, błon komórkowych i przemian energii. Jego gospodarka jest powiązana z innymi minerałami.

Enzym związany między innymi z wątrobą, drogami żółciowymi i kośćmi. Interpretacja zależy od pozostałych danych.

Naturalne i suplementacyjne formy witaminy B9 uczestniczące między innymi w podziałach komórkowych i krwiotworzeniu.

Białko magazynujące żelazo. Wynik może zmieniać się również w przebiegu reakcji zapalnej.

Struktury skóry produkujące łój, którego ilość i skład zależą między innymi od hormonów i lokalnego środowiska skóry.

Procesy wchłaniania, transportu, magazynowania i wykorzystania żelaza, oceniane za pomocą kilku parametrów.

Zespół procesów regulujących stężenie glukozy i odpowiedź organizmu na insulinę.

Zróżnicowana grupa białek osocza pełniąca funkcje transportowe i odpornościowe.

Podstawowy cukier wykorzystywany przez komórki jako źródło energii, regulowany przez wiele hormonów.

Stężenie glukozy we krwi mierzone w określonych warunkach, na przykład na czczo.

Nieenzymatyczne przyłączanie cukrów do białek lub lipidów, zachodzące w organizmie w różnym nasileniu.

Enzym wykorzystywany w ocenie wątroby i dróg żółciowych. Wynik nie powinien być oceniany w oderwaniu od innych badań.

Produkt częściowego rozłożenia białka na mniejsze fragmenty, spotykany między innymi w żywności i suplementach.

Cząsteczka sygnałowa wytwarzana przez tkanki i narządy, oddziałująca na określone komórki docelowe.

Aminokwas powstający w przemianach metioniny. Wynik zależy od wielu czynników i wymaga szerszej interpretacji.

Wskaźnik wyliczany z glukozy i insuliny na czczo, używany pomocniczo w ocenie gospodarki insulinowej.

Związek uczestniczący między innymi w odpowiedzi odpornościowej, pracy przewodu pokarmowego i regulacji czuwania.

Białko krwinek czerwonych odpowiedzialne za transport tlenu.

Udział objętości krwinek czerwonych w całej objętości krwi, interpretowany razem z innymi parametrami morfologii.

Cząstki transportujące lipidy we krwi. Stężenie cholesterolu HDL jest jednym z elementów profilu lipidowego.

Zakres wartości wyznaczony dla określonej populacji i metody laboratoryjnej, będący punktem odniesienia, a nie diagnozą.

Proces łączenia wyniku z zakresem, warunkami pomiaru, objawami, historią zdrowia i innymi danymi.

Wpływ jednego składnika, leku, posiłku lub czynnika na działanie albo wchłanianie innego.

Stan zmniejszonej odpowiedzi tkanek na insulinę, oceniany w szerszym obrazie metabolicznym.

Hormon trzustki pomagający komórkom wykorzystywać glukozę i regulujący gospodarkę energetyczną.

Związek występujący w organizmie i żywności, uczestniczący w sygnalizacji komórkowej.

Białko odpornościowe rozpoznające określone struktury. Różne klasy immunoglobulin pełnią odmienne funkcje.

Wskaźnik opisujący odpowiedź glikemiczną po porcji produktu zawierającej określoną ilość węglowodanów.

Pierwiastek potrzebny do syntezy hormonów tarczycy. Zarówno niedobór, jak i nadmiar mogą mieć znaczenie.

Sposób wyrażenia wyniku pomiaru. Porównywanie wartości wymaga sprawdzenia użytej jednostki i metody.

Potoczne określenie zespołu jelita nadwrażliwego, którego rozpoznanie wymaga oceny medycznej i wykluczenia innych przyczyn.

Skrótowe określenie dwukierunkowej komunikacji pomiędzy przewodem pokarmowym, mikrobiomem i układem nerwowym.

Końcowy odcinek przewodu pokarmowego związany między innymi z gospodarką wodną i aktywnością mikrobiomu.

Odcinek przewodu pokarmowego, w którym zachodzi znaczna część trawienia i wchłaniania składników.

Ocena ciągłości, głębokości i regeneracyjnego charakteru snu, a nie wyłącznie liczby godzin.

Plan posiłków na określony czas, który powinien uwzględniać potrzeby, preferencje i tolerancję danej osoby.

Rodzina wielonienasyconych kwasów tłuszczowych o różnych źródłach i funkcjach biologicznych.

Produkt przemian puryn, którego stężenie zależy od wytwarzania, diety i wydalania przez nerki.

Syntetyczna forma witaminy B9 stosowana w żywności wzbogacanej i suplementach.

Enzym obecny szczególnie w mięśniach. Wynik może zależeć między innymi od wysiłku i uszkodzenia tkanek.

Produkt przemian mięśniowych wykorzystywany między innymi w ocenie funkcji nerek.

Hormon nadnerczy uczestniczący w odpowiedzi na stres, metabolizmie i rytmie dobowym.

Składnik potrzebny określonemu enzymowi do prawidłowego przebiegu reakcji.

Białko oznaczane między innymi w kale jako marker pomocny w ocenie zapalenia w przewodzie pokarmowym.

Lipopolysaccharide, składnik zewnętrznej błony części bakterii, rozpoznawany przez układ odpornościowy.

Zestaw badań opisujących wybrane lipidy i lipoproteiny we krwi.

Enzym trawiący tłuszcze, wytwarzany między innymi przez trzustkę.

Grupa krwinek białych obejmująca komórki o różnych funkcjach odpornościowych.

Krwinki białe uczestniczące w odpowiedzi odpornościowej.

Cząstki transportujące cholesterol i inne lipidy. Wynik ocenia się w kontekście całego profilu i ryzyka.

Białko wiążące żelazo obecne między innymi w wydzielinach organizmu i uczestniczące w odporności wrodzonej.

Enzym rozkładający laktozę w jelicie cienkim.

Badanie obejmujące między innymi krwinki czerwone, białe i płytki wraz z powiązanymi wskaźnikami.

Populacja krwinek białych uczestnicząca w odpowiedzi odpornościowej i usuwaniu materiału komórkowego.

Zbiorcze określenie mikroorganizmów i ich materiału genetycznego w określonym środowisku.

Ogół reakcji chemicznych umożliwiających organizmowi pozyskiwanie energii, budowę i regulację procesów.

Parametr morfologii opisujący średnią objętość krwinki czerwonej.

Parametr morfologii opisujący średnią ilość hemoglobiny w krwince czerwonej.

Komórki odpornościowe obecne między innymi w skórze i błonach śluzowych, mogące uwalniać histaminę.

Pierwiastek uczestniczący w setkach reakcji enzymatycznych, pracy mięśni i układu nerwowego.

Stosunek liczby neutrofili do limfocytów wyliczany z morfologii i oceniany wyłącznie w odpowiednim kontekście.

Opis sytuacji, w której dostępność lub wykorzystanie składnika może być niewystarczające mimo braku klasycznego obrazu niedoboru.

Witamina B3 uczestnicząca w przemianach energii i pracy wielu enzymów.

Najliczniejsza populacja krwinek białych, ważna szczególnie w szybkiej odpowiedzi odpornościowej.

Cząsteczka przekazująca sygnał pomiędzy komórkami układu nerwowego.

Stan równowagi płynów w organizmie zależny od podaży, strat i gospodarki elektrolitowej.

Wskaźnik opisujący, jaka część miejsc wiążących transferryny jest zajęta przez żelazo.

Gruczoły położone nad nerkami, wytwarzające między innymi kortyzol, aldosteron i katecholaminy.

Pojęcie opisujące zależności pomiędzy jelitami, mikrobiomem, odpornością i funkcjonowaniem skóry.

Dwukierunkowa komunikacja pomiędzy przewodem pokarmowym, mikrobiomem i układem nerwowym.

Układ podwzgórze, przysadka i nadnercza uczestniczący w regulacji odpowiedzi na stres.

Miara liczby cząstek osmotycznie czynnych w określonej masie płynu.

Popularna nazwa rodziny kwasów tłuszczowych obejmującej między innymi ALA, EPA i DHA.

Proces chemiczny związany z przekazywaniem elektronów, naturalnie zachodzący w metabolizmie.

Zdolność organizmu do rozpoznawania zagrożeń i utrzymywania równowagi dzięki wielu komórkom, tkankom i sygnałom.

Odczyn opadania krwinek czerwonych, nieswoisty parametr mogący zmieniać się w różnych stanach.

Parathormon regulujący gospodarkę wapniowo fosforanową wraz z innymi hormonami i narządami.

Właściwość bariery jelitowej określająca selektywny przepływ cząsteczek.

Przeciwciała oznaczane w określonych wskazaniach przy podejrzeniu autoimmunologicznych chorób tarczycy.

Hormon przysadki związany głównie z laktacją, ale oddziałujący również na inne procesy.

Hormon steroidowy związany między innymi z cyklem miesiączkowym i ciążą.

Żywe mikroorganizmy podawane w odpowiedniej ilości w określonym celu.

Substrat wykorzystywany przez mikroorganizmy gospodarza, mogący wpływać na skład lub funkcję mikrobiomu.

Elementy krwi uczestniczące w procesie krzepnięcia i naprawie uszkodzeń naczyń.

Około dwudziestoczterogodzinny rytm procesów biologicznych synchronizowany między innymi światłem i porą posiłków.

Utrzymywanie właściwych proporcji elektrolitów i płynów w organizmie.

Jedna z form witaminy A, obecna w organizmie, żywności, suplementach i kosmetykach.

Kontrolowane ponowne wprowadzanie wcześniej wykluczonego produktu w celu oceny tolerancji.

Proces odbudowy i przywracania funkcji tkanek, zależny od wielu warunków biologicznych i środowiskowych.

Struktura komórkowa rozpoznająca określony sygnał i uruchamiająca odpowiedź biologiczną.

Opis objawów wiązanych z uwalnianiem lub metabolizmem histaminy, wymagający różnicowania innych przyczyn.

Parametr morfologii opisujący zróżnicowanie wielkości krwinek czerwonych.

Dokładnie określona odmiana mikroorganizmu, której właściwości nie muszą być wspólne dla całego gatunku.

Sytuacja, w której połączenie składników wpływa na ich łączne działanie lub wykorzystanie.

Dobór składnika, formy, ilości i czasu stosowania do jasno określonej potrzeby.

Stan zaburzonej równowagi pomiędzy procesami utleniania a mechanizmami ochronnymi organizmu.

Złożona odpowiedź obronna organizmu na uszkodzenie lub zagrożenie, mogąca mieć przebieg ostry albo przewlekły.

Białko wiążące hormony płciowe i wpływające na ich transport we krwi.

Stan fizjologiczny ważny dla regeneracji, funkcji poznawczych, metabolizmu i odpowiedzi odpornościowej.

Pierwiastek potrzebny do pracy wybranych enzymów, w tym związanych z tarczycą i ochroną antyoksydacyjną.

Hormon przysadki regulujący czynność tarczycy, oceniany z uwzględnieniem innych danych.

Aminokwas niezbędny będący prekursorem kilku ważnych związków w organizmie.

Inna nazwa płytek krwi uczestniczących w krzepnięciu.

Forma tłuszczu krążąca we krwi i magazynowana w tkance tłuszczowej.

Białko transportujące żelazo we krwi.

Zdolność organizmu do regulowania stężenia glukozy po jej dostarczeniu.

Hormon steroidowy występujący u wszystkich płci w różnych stężeniach i pełniący wiele funkcji.

Gruczoł wytwarzający hormony uczestniczące w regulacji metabolizmu i wielu funkcji organizmu.

Wykorzystywanie glukozy przez komórki do produkcji energii lub magazynowania.

Reakcja chemiczna związana z utratą elektronów, naturalnie obecna w metabolizmie.

Działanie mające wyrównać potwierdzony niedobór z uwzględnieniem przyczyny i bezpieczeństwa.

Proces wydzielania histaminy z komórek magazynujących ją w odpowiedzi na określone bodźce.

Oznaczenie CRP metodą umożliwiającą pomiar niższych stężeń, stosowane w określonych wskazaniach.

Sieć komórek, tkanek i cząsteczek rozpoznających zagrożenia oraz utrzymujących równowagę organizmu.

Niewysycona zdolność wiązania żelaza, parametr używany w ocenie gospodarki żelazowej.

Potoczne określenie alergii, czyli swoistej odpowiedzi układu odpornościowego na określony alergen.

Narząd uczestniczący między innymi w metabolizmie, detoksykacji, magazynowaniu i produkcji białek.

Wskaźnik wyliczany z glukozy i insuliny na czczo, używany pomocniczo w ocenie insulinowrażliwości.

Bardzo reaktywne cząsteczki zawierające niesparowany elektron, powstające również w prawidłowym metabolizmie.

Inna nazwa błonnika pokarmowego obejmującego składniki o zróżnicowanych właściwościach.

Grupa związków ważna między innymi dla gospodarki wapniowo fosforanowej.

Witamina uczestnicząca w funkcjonowaniu komórek krwi, układu nerwowego i syntezie DNA.

Przechodzenie składników z przewodu pokarmowego do krwi lub limfy.

Pierwiastek ważny dla kości, skurczu mięśni, przewodnictwa nerwowego i wielu procesów komórkowych.

Żywność, do której dodano określone witaminy lub minerały w procesie produkcji.

Płyn wytwarzany przez wątrobę, uczestniczący przede wszystkim w trawieniu i wchłanianiu tłuszczów.

Pierwiastek potrzebny między innymi do transportu tlenu i pracy wielu enzymów.

Potoczne określenie prawidłowej funkcji ochronnej określonej tkanki, na przykład skóry lub jelita.

Naturalne wahania parametrów wewnątrz jednej osoby i pomiędzy różnymi osobami.

Współwystępowanie określonych czynników metabolicznych zwiększających ryzyko zdrowotne.

Ilość żelaza magazynowanego w organizmie, oceniana między innymi z pomocą ferrytyny i szerszego panelu.

Przedział wartości wyznaczony dla określonej populacji i metody, będący punktem odniesienia, a nie diagnozą.